សំបុត្រ

ការផ្តល់ជំនួយរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកចំនួន ៤៥លានដុល្លារសហរដ្ឋអាមេរិក គឺជាជំហានឆ្ពោះទៅមុខដ៏អស្ចារ្យក្នុងការគាំទ្រដល់ដំណើរការសន្តិភាពរវាងប្រទេសថៃ និងកម្ពុជា ព្រមទាំងបន្តការជួយលើកកម្ពស់បន្ថែមទៀតនូវស្ថិរភាពក្នុងតំបន់នៅឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិក។ យោងតាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់សហរដ្ឋ អាមេរិក ជំនួយនេះនឹងជួយដល់ស្ថិរភាពតាមព្រំដែន ការបោសសម្អាតមីន និងគំនិតផ្តួចផ្តើមនានាដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងប្រតិបត្តិការឆបោក និងការជួញដូរគ្រឿងញៀន។ ការដោះស្រាយបញ្ហាទាំងនេះ គឺជា យន្តការដ៏សំខាន់ក្នុងការលើកកម្ពស់សន្តិសុខ សន្តិភាព

អ្នកដំណើរតាមរថភ្លើងនៅប្រទេសកម្ពុជានាពេលបច្ចុប្បន្ន គួរតែចងចាំថាមធ្យោបាយធ្វើដំណើរនេះ មានប្រវត្តិសាស្ត្រយ៉ាងសម្បូរបែប។ ដូចគ្នាទៅនឹងប្រវត្តិសាស្រ្តដទៃទៀតដែរ ប្រវត្តិសាស្ត្ររថភ្លើងបាន​ជះឥទ្ធិពលយ៉ាងសំខាន់ចំពោះសង្គម ដោយរួមទាំងឥទ្ធិពលវិជ្ជមាន និងអវិជ្ជមានទៅលើ​ផ្លូវចិត្ត។ មធ្យោបាយដឹកជញ្ជូនសាធារណៈគឺជាប្រភពនៃការវិវត្តខ្លួនរបស់សង្គមមនុស្ស តាមរយៈការផ្សាភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងរវាងមនុស្ស សហគមន៍ និងប្រជាជាតិទាំងមូល។ អំឡុងរបបខ្មែរក្រហម ប្រព័ន្ធផ្លូវដែកនៅប្រទេសកម្ពុជា មិនត្រឹមតែត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍន៍ដែលផ្តល់ផល​វិជ្ជមានសម្រាប់​សង្គមមនុស្សប៉ុណ្ណោះទេ ក៏ប៉ុន្តែថែម​ទាំងត្រូវបម្រើដល់​គោលបំណងទុច្ចរិត

ទីតាំងនានានៅតាមតំបន់ព្រំដែនរបស់ប្រទេសកម្ពុជានាពេលបច្ចុប្បន្ន ដែលយោធាថៃកំពុងដណ្តើមកាន់កាប់ រួមទាំងទីតាំងទីសក្ការៈនៃវប្បធម៌ខ្មែរ និងប្រាសាទបុរាណ គឺជាការរំលោភបំពានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរលើច្បាប់អន្តរជាតិ និងជាភស្តុតាងបន្ថែមទៀតដែលបង្ហាញពីការមិនគោរពចំពោះកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់របស់យោធាថៃ ជាមួយប្រទេសកម្ពុជា ក្រោមការសម្របសម្រួលរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក និងអាស៊ាន។ ប៉ុន្តែការកត់សម្គាល់ក្នុងអត្ថបទនេះមិនមែនផ្ដោតសំខាន់ទៅលើការរំលោភបំពានរបស់យោធាថៃនោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញការកត់សម្គាល់ពេលនេះ គឺផ្ដោតលើ​ស្មា​រតី​ដ៏រឹងមាំនៃប្រជាជនកម្ពុជា ដែលផ្សាភ្ជាប់យ៉ាងជ្រាលជ្រៅជាមួយទឹកដីដែលយោធាថៃកំពុងតែកាន់​កាប់​។ ស្មារតីប្រជាជនខ្មែរបានផ្សារភ្ជាប់យ៉ាងជ្រាលជ្រៅជាមួយទឹកដី ហើយទឹកដីគឺជាផ្នែកមួយដែលមិនអាចកាត់ផ្តាច់បាន​​ពីប្រជាជាតិខ្មែរ។

“ប្រទេសថៃត្រូវតែទទួលខុសត្រូវ ហើយការដាក់ឲ្យទទួលបន្ទុកចំពោះអំពើរបស់ខ្លួន ត្រូវតែភ្ជាប់ទៅនឹងការផ្តល់សំណង” បទឈប់បាញ់គឺជាអ្វីដែលគួរឱ្យស្វាគមន៍ ហើយកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពអចិន្ត្រៃយ៍មួយគឺជាអ្វីដែលគួរឱ្យស្វាគមន៍ទៅទៀត ប៉ុន្តែសម្រាប់ទស្សនៈរបស់ប្រទេសកម្ពុជានិងសហគមន៍អន្តរជាតិ អ្វីដែលសម្រេចបានទាំងនេះ គឺប្រហែលជាមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់នៅឡើយទេ។ ជម្លោះនេះមិនបានចាប់ផ្តើម ហើយក៏មិនត្រូវបានអូសបន្លាយដោយប្រទេសកម្ពុជាដែរ។ ខណៈពេលដែលការបញ្ចប់ជម្លោះគឺជាគោលដៅបន្ទាន់ ប៉ុន្តែវាគឺមិនមែនជាគោលដៅសំខាន់ចុងក្រោយនោះទេ។ វាហាក់ដូចជាមានជំនឿកាន់តែច្រើនឡើងថា បទឈប់បាញ់ រួមទាំងសន្តិភាពនឹងមិនអាចកែប្រែអ្វីឡើយ

ចំណុចពិចារណាបីសំខាន់ៗដែលគួរតែអមជាមួយនឹងដំណឹងដ៏រីករាយនៃការដោះលែងវីរកងទ័ពកម្ពុជាដែលបានឃុំខ្លួនដោយភាគីថៃ។ ទីមួយ៖ នេះគឺជាជំហានឆ្ពោះទៅមុខដ៏សំខាន់មួយក្នុងការលើកកម្ពស់សន្តិភាពរវាងប្រទេសទាំងពីរ ប៉ុន្តែកម្ពុជាគួរតែមានការប្រុងប្រយ័ត្នដោយមិនត្រូវផ្តល់ការកោតសរសើរខ្លាំងហួសហេតុពេកទៅលើរដ្ឋាភិបាល ថៃ ចំពោះការបំពេញកាតព្វកិច្ចដែលខ្លួនបានបង្អែបង្អង់អស់រយៈពេលយ៉ាងយូរនោះឡើយ។ ទីពីរ៖ កម្ពុជាគួរមានការប្រុងប្រយ័ត្ន ដោយមិនត្រូវសន្មតថាបទឈប់បាញ់នាពេលបច្ចុប្បន្ន អាចក្លាយទៅជាសន្តិភាពពិតប្រាកដបានភ្លាមៗនោះទេ។ រដ្ឋាភិបាលថៃបច្ចុប្បន្ន ហាក់ដូចជាគ្មានឆន្ទៈ ឬគ្មានសមត្ថភាពក្នុងការប្រើប្រាស់ភាពជាអ្នកដឹកនាំដែលចាំបាច់ដើម្បីសម្រេចបាននូវសន្តិភាពឡើយ ដូច្នេះកម្ពុជាប្រហែលជាត្រូវរង់ចាំដល់រដ្ឋាភិបាលថៃអាណត្តិក្រោយឡើងកាន់អំណាចបន្ទាប់ពីការបោះឆ្នោតខែកុម្ភៈខាងមុខ។ ចុងក្រោយ៖

ប្រទេសថៃផ្តល់អាទិភាពនិងថែមទាំងទាមទារ​ឱ្យមានយន្តការចរចាទ្វេភាគី ជាជាងបង្កើតឱ្យមានយន្តការឬកិច្ចព្រមព្រៀងពហុភាគី ពីព្រោះតាមរយៈយន្តការចរចាទ្វេភាគី ប្រទេសថៃគឺមានអំណាចខ្លាំងក្លាក្នុងការ គាបសង្កត់ សម្លុត បង្ខិតបង្ខំ និងប្រើល្បិចកលយុទ្ធសាស្ត្រគ្របដណ្ដប់លើដៃគូដែលខ្សោយជាងខ្លួន តាមទំនើងចិត្ត ហើយមិនប្រឈមនឹងការរិះគន់ឬការធ្វើឱ្យរាំងស្ទះមកពីមជ្ឈដ្ឋានខាងក្រៅ។ ប្រទេសកម្ពុជាមិនទាន់មានឧត្តមភាពផ្នែកសព្វាវុធ និងកម្លាំងទ័ពលើសប្រទេសថៃ ប៉ុន្តែក្នុងជម្លោះតាមបណ្តោយព្រំដែន ប្រទេសកម្ពុជាមានប្រៀបលើទស្សនអន្តរជាតិបូករួមទាំងសេចក្តីសម្រេចពីតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិដែលឯករាជ្យ និងអព្យាក្រឹត។