វាគឺហាក់បីដូចជាគ្មានអ្វីជាមន្ទិលសង្ស័យនោះទេ ពីព្រោះថារដ្ឋាភិបាលរបស់លោក អានុទីន បានប្រកាន់យកវិធីសាស្ត្រជាតិនិយមដោយកម្លាំងយោធា ឆ្លើយតបចំពោះជម្លោះព្រំដែន ដើម្បីក្តោបអំណាចនយោបាយរបស់ខ្លួន ហេតុនេះការដកកម្លាំងយោធាត្រឡប់ទៅវិញនឹងត្រូវក្រុមអភិរក្សនិយមថៃ ចាត់ទុកថាជាការក្បត់ឬការដកថយចេញពីគោលជំហរ ដែលផ្តល់ជាផលចំណេញចំពោះស្មារតីជាតិនិយមថៃ។
វាគឺអាចទៅរួច ដែលថារដ្ឋបាលរបស់លោក អានុទីន តាមពិតគឺមានបំណងចង់ដកកម្លាំងយោធារបស់ខ្លួនដោយសម្ងាត់ ដោយសារយល់ឃើញថាការដាក់ពង្រាយកម្លាំងយោធាទាំងនេះ ពុំបានបម្រើដល់គោលបំណងយុទ្ធសាស្ត្រយោធាចាំបាច់ណាមួយឡើយ។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ដើម្បីផ្គាប់ចិត្តក្រុមអភិរក្សនិយមថៃ រដ្ឋាបាលរបស់លោក អានុទីន ត្រូវតែបង្ហាញថាខ្លួនអាចទទួលបានអ្វីជាថ្នូរពីការដកកម្លាំងយោធា ដើម្បីអាចរក្សាអំណាចរបស់ខ្លួនបន្តទៀត។ វានៅតែមានភាពស្រពេចស្រពិលចំពោះអ្វីដែលរដ្ឋាភិបាលថៃទាមទារឱ្យភាគីកម្ពុជាបំពេញតាម ប៉ុន្តែប្រហែលជាដំណោះស្រាយ ឬច្រកចេញឆ្ពោះទៅបញ្ចប់ជម្លោះនេះ អាចត្រូវសំយោគចេញពីអ្វីដែលកើតមានក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។
ប្រវត្តិសាស្ត្រគឺមិនមែនជាការសិក្សាអំពីអង្គហេតុដែលហួសសម័យ មិនពាក់ព័ន្ធ ឬមិនចាំបាច់នោះឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ ប្រវត្តិសាស្ត្រគឺជាការសិក្សាអំពីព្រឹត្តិការណ៍ កាលៈទេសៈ រចនាសម្ព័ន្ធ និងយុទ្ធសាស្ត្រទាំងឡាយណាដែលនៅមានប្រសិទ្ធភាព និងបន្តជះឥទ្ធិពលចំពោះបច្ចុប្បន្នភាពរបស់យើង។ ប្រវត្តិសាស្ត្រ ផ្តល់ជាឧទាហរណ៍រាប់មិនអស់ អំពីសង្គ្រាម ដែលផ្ទុះឡើងដោយសារតែរឿងតូចតាច ជាជាងដោយសារតែតម្រូវការរបស់យោធា អមជាមួយនឹងផលវិបាកធ្ងន់ធ្ងរ បន្សល់ទុកដោយភាគីមានអំណាចខ្ពស់ជាង ហើយដែលវាយតម្លៃខុសលើគូបដិបក្ខដែលតូចទាបជាងខ្លួន។ ឧទាហរណ៍ទាំងនេះគឺជាសក្ខីភាពនៃធម្មជាតិដែលមិនអាចប្រមើលទុកបាននៃសង្គ្រាម ព្រមទាំងផ្តល់ជាទស្សនយល់ឃើញចំពោះជម្លោះរវាងថៃនិងកម្ពុជា ដោយមិនត្រឹមតែបង្ហាញអំពីទម្រង់នៃការវិវត្តទៅនៃជម្លោះនេះតែប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងរំលេចអំពីលទ្ធផលដែលជម្លោះនេះ រុញច្រានទៅមុខដោយរបៀបណា ថែមទៀតផង។
នៅចុងបញ្ចប់ ការឈ្លានពានកាន់កាប់របស់ថៃមកលើតំបន់ព្រំដែនកម្ពុជា ប្រាកដណាស់នឹងបន្តអូសបន្លាយរហូតទាល់តែមានអន្តរាគមន៍ដោយផ្ទាល់ពីសំណាក់សហគមន៍អន្តរជាតិ ជាពិសេសសហរដ្ឋអាមេរិក។ ជាអកុសល ស្ថានភាពអន្តរជាតិ កំពុងទទួលរងការប្រឈមនានា ដោយសារតែជម្លោះផ្សេងៗក្នុងពេលតែមួយ ហើយវានៅតែជាសំណួរថាតើវាមានឆន្ទៈនយោបាយ និង/ឬ អំណាចការទូតគ្រប់គ្រាន់ ដើម្បីជំរុញឱ្យមានការដកកម្លាំងយោធាថៃចេញពីដែនអធិបតេយ្យភាពរបស់កម្ពុជា តាមរយៈការចរចាដែរឬទេ ក្រៅពីកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពអចិន្ត្រៃយ៍ដែលសម្រេចបាន។ ខ្ញុំគិតថា នេះគឺជាជម្លោះមួយ នឹងរុញច្រានទៅកាន់លទ្ធផល ដែលអាចទៅរួចចំនួនពីរគឺ៖ លទ្ធផលមួយគឺស្ថានភាពព្រំដែននៅតែទ្រឹងបែបនេះរហូតដល់ឆ្នាំ២០២៩ឬលទ្ធផលមួយទៀតគឺជម្លោះព្រំដែននេះនឹងកើនកម្តៅ រីករាលដាលកាន់តែខ្លាំងជាងមុន។
ខ្ញុំមើលមិនឃើញពីលទ្ធផលអ្វីផ្សេងទៀតនោះទេ លុះត្រាតែមានអព្ភូតហេតុដ៏អស្ចារ្យអាចកើតមានឡើង។
អត្ថបទ ៖ ឆាំង យុ នាយកមជ្ឈមណ្ឌលឯកសារកម្ពុជា
រូបថត ៖ តាំង រីនិត្យ/ខ្មែរថាមត៍
